1 - سوره علق
1/1- نزول سوره علق
سوره علق با 19 آیه و بسما... و 92 کلمه و 280 حرف در مکه نازل شده است؛ علق اولین سورهای است که در شهر مکه نازل شده است و 5 آیه نخستین آن آغاز وحی الهی به انسان بوده است و آن را سوره مکی مینامند.
بخوان به نام پروردگارت که خلق کرد و انسان را از خون بسته (منعقد شده) خلق کرد بخوان و پروردگار تو با کرامتترین است کسی که به وسیله قلم آموزش داد و آنچه را که انسان نمیدانست بدو آموخت.
اما انسان موجودی سرکش است بویژه آنکه بخاطر توانگری، خود را از مال دنیا بینیاز ببیند این درحالیست که برگشت همه انسانها بسوی پروردگار توست.
ای پیامبر! آیا ندیدی کسی را که نهی و مزاحمت میکرد، بندهای را که نماز میگزارد.
درتفسیر مجمعالبیان ج 5 ص 513 تفسیروالمیزان ج 20 ص 329 آمده است ابوجهل به قریش گفت: آیا محمد چهرهاش را (برای نماز) به خاک میگذارد گفتند: بلی. ابوجهل گفت: «قسم به کسی که به او قسم خورده میشود اگر من ببینم او چنین میکند (نماز میخواند) گردن او را پایمال میکنم.»
به ابوجهل خبر دادند که پیامبر(ص) نماز میخواند ابوجهل حرکت کرد که به گفته خود عمل کند ناگهان مردم دیدند که ابوجهل با ترس و دلهره عقبعقب برمیگردد. مردم پرسیدند: اباحکم (ابوجهل) تو را چه شده است؟! ابوجهل گفت: بین من و پیامبر(ص) خندقی از آتش پدید آمد که آنها دفاع و حفاظ بودند. پیامبر(ص) فرمود قسم به کسی که جانم در دست اوست اگر ابوجهل به من نزدیک میشد فرشتگان او را دور میساختند.
درتفسیر قمی آمده است، مراد از کسی که مردم را از نماز نهی میکرد ولیدبن مغیره است.
به هر شکل این آیه درملامت کسانی است که نمازگزاران را از نماز خواندن نهی میکنند و در نقطه مقابل درباره شخص نمازگزار (که در اینجا منظور پیامبر(ص) است) فرمود اگر او بر هدایت الهی باشد و مردم را به پرهیزگاری دعوت کند، سزای کافری که او را آزار میرساند چیست؟
آیا این شخص که حق را تکذیب کرد و از آن روی گردانید آیا نمیداند که خداوند میبیند اگر او دست از شرارت و عناد با حق برندارد، ما موی پیشانی اورا به قهر خواهیم گرفت، پیشانی همان دروغگوی خطاکار را.
آنگاه او میتواند هریک از دوستان شرورش را بخواند ما نیز فرشتگان مامور عذاب دوزخ را فرا میخوانیم.
ای پیامبر! هرگز از او پیروی نکن و به محضر خداوند سجده کن و بدو تقرب بجوی.
آخرین آیه سوره علق سجده واجب دارد هرکس بخواند یا بشنود بر او واجب است که خداوند را سجده کند. درکتاب کافی از امام رضا(ع) روایت نقل شده است که حضرت فرمود: نزدیکترین حالت بنده به خالق خود حالتی است که بنده برای خدای خود سجده میکند.
و چهار سوره درقرآن را عزائم مینامند که آنها عبارتند از:
1 - الم التنزیل 2 - حم السجده 3 - والنجم اذا هوی 4 - اقرء باسم ربک در این سورهها آیههایی وجود دارد که انسان به محض خواندن و شنیدن واجب است سجده کند.
2/1- ثواب خواندن سوره علق
شیخ صدوق ابن بابویه در کتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ص278 از امام صادق(ع) نقل میکند که حضرت فرمود: «هرکس سوره اقراء باسم ربک را درروز یا شب قرائت کند و در آن روز یا شب از دنیا برود شهید مرده است و خداوند او را از قبر د شهید برانگیزد و شهید زنده گرداند و مانند آن کس باشد که در رکاب پیامبر(ص) با شمشیر خویش درراه خدا جهاد کرده باشد.»
